تغيير رنگ
  • Default color
  • Brown color
  • Green color
  • Blue color
  • Red color
تغيير طرح بندي
  • leftlayout
  • rightlayout
تنظيم اندازه متون
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
سفارشي سازي صفحه

مقالات

آموزش الکترونیکی
آموزش از طریق اینترنت سابقه طولانی ندارد، ولی امروزه به عنوان قویترین روش آموزشی مطرح شده است. تقاضای فراوانی که برای به کارگیری اینترنت در آموزش وجود دارد شاهدی بر این ادعاست.

* رشته های متفاوت و دانشگاه های معتبر و متفاوتی که این رشته ها را ارائه می کنند، امکان ادامه تحصیل برای هر کسی که سیستم مورد نیاز کامپیوتر، توانایی مالی پرداخت شهریه دانشگاه وهزینه ارتباط تلفنی را دارد، فراهم می کند.

* گرهارد کسپر ازمدیران دانشگاه استنفورد می گوید:«که با وجود اینترنت دیگر نیازی به سفر های طولانی نیست. تولید کنندگان نرم افزارهای آموزشی رقبای دانشگاه ها در امر آموزش اند.همچنین ایده دانشگاه مجازی در پاسخ به تقاضای تکنولوژی سیستم خلاقی بود که می تواند تعداد نا محدودی از افراد را با به کارگیری طیف وسیعی از اطلاعات و در زمینه های متفاوت و در هر زمانی و در هر کجا که باشند آموزش دهد.» تغییر بوجود آمده به وسیله این آموزش به اندازه ای بزرگ است که یادآور تغییری است که با انتشار نخستین کتاب چاپی بوجود آمد وهمه این نظرها بیانگر تغییر شگفت آوری است که در آینده ای نه چندان دور در امر آموزش رخ خواهد داد.

مضمون آموزش Just In Time توضیح دهنده ی ویژگی های این نوع از آموزش

* است. خصوصا در افرادی که شاغل هستند و یا به هر نحوی امکان حضور در کلاسهای درسی معمولی را ندارند، مانند معلولین که می توانند دروس و واحد های متناسب با وضعیت خود و زمان ممکن را انتخاب کنند. تمام مراحل ثبت نام، پرداخت هزینه ها و امتحانات به صورت الکترونیکی و بر روی اینترنت انجام می شود.دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، سرمایه گذاری بزرگی برای دانشجویانی که مایل به تحصیل در این دانشگاه از طریق اینترنت هستند، کرده است.

* با بوجود آمدن دانشگاه های مجازی سوالات تازه ای مطرح شدند از جمله این که ارزش آموزش به این شیوه چقدر است؟ و این که آیا مدارک این دانشگاهها معتبرند و یا خیر؟

* عده زیادی معتقدند که تفاوت چندانی از نظر سطح آموزشی بین این دانشگاه ها و دانشگاه های سنتی وجود ندارد. مثلا در تحقیقی که به وسیله تام راسل از دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی انجام شد، بیان شد که تفاوت واضحی در سطح آموزشی دانشگاه های سنتی و دانشگاه های مجازی وجود ندارد.

در تحقیق دیگری که توسط جرالد.جی.شات از دانشگاه ایالتی کالیفرنیا انجام شد، دانشجویانی که دروس خود را به صورت Online خوانده بودند نمره شان ۲۰% بیشتر از دانشجویانی بود که در کلاسهای درس معمولی آن دروس را گذرانده بودند.
در بررسی دیگری نظر دو گروه از دانش آموختگان به وسیله اینترنت را جویا شدند. هر دو گروه با تحصیل به وسیله اینترنت موافق بودند . مباحث سوال شده از دانشجویان به شرح زیر بود:
- تسلط بر درس وجود دارد.
- مو ضوع درس به طور موفقیت آمیز بررسی می شود.
- استاد در دسترس دانشجویان است.
- به پاسخ ها در کلاس حساس است.
- تکالیف درسی برای یادگیری مفید و لازم هستند.
ـ عادل است.

* در بررسی دیگری محققان دریافتند که از مهمترین دغدغه های دانشجویان نحوه ارتباط و کارآیی استاد است.

در تحقیقی که به وسیله مرکز تکنولوژی های خاص انجام شد، عملکرد ۵۰۰ دانش آموز

را که در کلاس های چهارم و ششم در هفت مدرسه اطراف شهر تحصیل می کردند بررسی کردند. نیمی از آن ها به اینترنت دسترسی داشتند. با در نظر گرفتن اثر اینترنت بر دانش آموزان به این نتیجه رسیدند که دانش آموزانی که به اینترنت دسترسی داشتند به شکل واضحی نمرات بهتری در دروس مدیریت اطلاعات، ارتباطات و بیان عقاید داشتند. نتایج به دست آمده در زمینه های دیگر بسیار پراکنده

* و متفاوت بود.

* مبحث مهم دیگر در آموزش از طریق اینترنت نحوه ارتباط دانشجو و استاد است. این که استاد به چه نحوی بر عملکرد دانشجو نظارت می کند.آموزش از راه اینترنت به یک سیستم مدیریتی بسیار فعال وکارآمد وابسته است. دانشجو واستاد باید نمونه مکاتبات ومباحث درسی خود را به صورت ضبط شده در اختیار داشته باشند. بر اساس فید بکی که دانشجو ارائه می کند، استاد از عملکرد و بازدهی آموزش با خبر می شود و برای رفع کاستی ها اقدام می کند. علاوه بر این دانشجویان را باید به استفاده از ژورنال ها، گزارش ها و منابع موجود بر روی اینترنت تشویق و راهنمایی کرد. لازم به ذکر است که تبحر در جستجو و استفاده از ابزارهای جستجو برای دانشجویی که داوطلب تحصیل از طریق اینترنت است ضروری است.

* در تحقیقی که به مدت دو سال در دانشگاه های انگلستان انجام شد به این نتیجه رسیدند که دانشگاه های مجازی آن چنان که در تئوری موفق اند در عمل توفیقی ندارند.

بر خلاف انتظار روش ارائه درس به درس در این شیوه آموزشی آهسته تراز دانشگاه های سنتی است. در یکی از رشته های علوم انسانی بررسی شد که از تکنولوژی کنفرانس از طریق ویدئو استفاده شده بود، طرفین مسئول برگزاری کنفرانس از هزینه بالای آن شاکی شدند و عملا کار ناتمام ماند. در دروسی هم که باید به طریق خود آموزی مطالعه می شدند مثل درس فرهنگ سایبر و مهارت های اطلاعاتی اشکالاتی دیگر بوجود آمد. درس اول را تنها یک نفر انتخاب کرده بود و برای درس دوم مسئولین کتابخانه به هم طرازی نسخه اینترنتی این درس با نسخه معمولی آن اعتقاد نداشتند.آن چه در پی این پژوهش مورد توجه بیشتر قرار گرفت، هماهنگی لازم در تمام ابعاد آموزشی برای انجام این کار بود. در عمل بر خلاف تئوری باید یک سیستم مدیریتی هماهنگ کننده به کار گرفته شود تا اهداف آموزشی را تامین کند.

* مشکل بزرگتر در استفاده از دانشگاه های مجازی نحوه ارزشیابی دانشجویان است. برای ارزشیابی عادلانه،استاد و دانشجو باید چالش هایی را با هم تجربه کرده باشند. در این جا این سوال مطرح می شود که برای دست یابی به چنین روابط و یا قابلیت هایی چه باید کرد؟

* پاسخ این است که باید از سیستم های کامپیوتری مدیریتی پیشرفته یاری جست. سیستم های جدید بر خلاف سیستم های قدیمی مدیریتی تنها به وسیله مدیر به کار گرفته نمی شوند و تمام افراد گروه آموزشی از جمله دانشجو و استاد از آن بهره می گیرند. به بیانی دیگردانشگاه مجازی یعنی سیستم مدیریتی پیشرفته و کارا که شامل یک Database پیچیده و ارتباطات فعال و چند جانبه گروه های دانشگاهی است که با همدیگر برای تحقق اهداف آموزشی تلاش می کنند.

این نوع از مدیریت به نوپردازی روزانه نیاز دارد. از آن جایی که تمام سیستم های کامپیوتری در مدت شش ماه نو می شوند ،ضروری است که همیشه از آخرین نسخه استفاده کرد و سیستم را به روز نگاه داشت

* تاسیس دانشگاه های مجازی در ایران را باید از دو دیدگاه فرهنگی و اقتصادی بررسی کرد.
دربعد فرهنگی تاسیس دانشگاه های مجازی فرصتی برای معرفی دانشگاه های ایران، فرهنگ و زبان ایران است. چنان که دانشگاه مجازی تامیل به همین منظور تاسیس شد تا زبانی را که رو به نابودی می رفت دوباره احیا کند. یا دانشگاه مجازی یهودیان که برای اهداف فرهنگی تاسیس شد .

* از نظر اقتصادی نیز دانشگاه های مجازی به خاطر موقعیت سیاسی و فرهنگی ایران می تواند موجب جذب ارزآوری شود. ارزی که می توان از آن در تحقیق و یا توسعه دانشگاه ها بهره جست. از آن جایی که دانشگاه های مجازی هزینه های کمتری نسبت به دانشگاه های سنتی دارند تاسیس دانشگاه های مجازی بسیار مقرون به صرفه

* است.

قدم اول برای تاسیس و برقراری این شیوه آموزشی در ایران، حل کردن مشکل اساسی ارتباط اینترنتی در ایران است. ارتباط اینترنتی الفبای دانشگاه مجازی است برای دانشجویانی که از داخل ایران خواستار تحصیل به این شیوه باشند، با وجود سرعتهای پایین استفاده مطلوب از کنفرانس های ویدئویی و شنیداری، ممکن نیست. علاوه بر این هزینه های استفاده از ارتباط اینترنتی در ایران نسبتا بالاست در حالی که در کشورهای دیگر هم کیفیت و هم کمیت ارتباطات اینترنتی بهتراست.

اهداف:

نگاهي کوتاه به دستاوردهاي بشر از تاريخ ظهور رايانه در نيمه اوّل قرن بيستم ميلادي و به دنبال آن گسترش شبکه هاي رايانه اي در سراسر دنيا تا به امروز و تأثيرات شگرفي که فنآوري جديد اطلاع رساني بر توسعه و تحولات علمي، فني، اقتصادي، فرهنگي، آموزشي و اجتماعي داشته و موجب سرعت بخشيدن به ارتباطات و تبادل اطلاعات بين ميليون ها انسان و هزاران سازمان ملّي و بين المللي گرديده، نشان مي دهد که نظريه دهكده ي كوچك جهاني عينيت يافته است. از همين منظر است كه نيمه ي دوم قرن بيست و يكم به عصر اطلاعات شهرت يافته است...

امروزه اقتصاد جهاني بيش ازآنکه بر عواملي از جمله توليد ثروت، نيروي کار، مديريت اطلاعات، توليد علم و ... تکيه و تاکيد نمايد بر توسعه سرمايه انساني استوار بوده و در اين ميان نقش آموزش در توسعه منابع انساني کشورها انکار ناپذير است.
در همين راستا پيشرفت هاي نرم افزاري و سخت افزاري شبکه هاي رايانه اي در امراطلاع رساني، بستري جديد براي آموزش فراهم آورده است تا اغلب شهروندان بابهره گيري از قابليت هاي اين فنآوري جديد بتوانند در زمره کاربران شبکه هاي جهاني اطلاعات در نظام هاي آموزشي قرار گيرند.
اکنون چنين فرصتي در تعامل با عظيم ترين تحوّلات فناوري تاريخ بشر در پيش روي کشور ما قرار دارد. درصد قابل توجّه جمعيت جوان کشور و وجود انبوه جوانان مشتاق به ورود به دانشگاه از يکطرف و محدوديت ظرفيت پذيرش دانشگاه ها از طرف ديگر ايجاب مي کند که راهکارهاي نويني براي گشودن درب هاي جديد آموزش به روي جامعه به ويژه جوانان مستعد گشوده شود.
در واقع بهره گيري از شبکه ارتباطات رايانه اي و فناوري اطلاع رساني راهکاري است جديد جهت تعميم و تنوع بخشي به آموزش عالي که مي تواند پاسخي به نياز طبيعي جامعه جوان کشور ما بر اين باور هستيم که بين داوطلباني که از رقابت تنگاتنگ آزمون سراسري دانشگاه ها با موفقيت عبور مي کنند و آناني که با اختلاف کم در رتبه کسب شده در آزمون هاي ورودي از ورود به دانشگاه باز مي مانند به لحاظ توانائي تحصيلي تفاوت فاحشي وجود ندارد. از اينرو معتقديم که در اين برهه، وظيفه ديني و ملي مديران آموزش عالي کشور کاهش دغدغه هاي خانواده ها و نگراني جوان ها و زدودن عوارض ناشي از عدم امکان دسترسي به آموزش عالي مي باشد. با چنين رويکردي، انتخاب آموزش الکترونيکي در کنار آموزش حضوري دانشگاه هاي معتبر فرصت ورود به تحصيلات دانشگاهي را تسهيل نموده و بارقـه اميد به آينده روشن تر را در ضمير جوانان کشور شعله ور مي سازد تا با اميد به آينده و خودباوري، از ظرفيت هاي موجود جهت رشد علمي و شکوفائي استعدادها و توانائي هاي خويش استفاده نموده و با عشق و علاقه به ميهن در ساختن ايراني آباد، متمدّن و توسعه يافته سهيم باشند.
خداوند منان را شکر گزاريم که فرصت اين خدمت را براي اولين بار به دانشگاهيان علم و صنعت ايران عطا فرمود تا پايه هاي آموزش متکي بر فناوري جديد را بنا نهند و بتوانند گامي مؤثر و فراگير جهت تعالي علمي و تخصصي فرزندان اين مرز و بوم بردارند.
به منظور اطمينان بخشيدن به داوطلبان ورود به آموزش الکترونيکي دانشگاه علم و صنعت ايران و خانواده محترم آنان نکاتي چند از مزيت هاي اين روش جديد تحصيلي را يادآور مي شوم.
- در آموزش الکترونيکي اين دانشگاه ضمن رعايت تمام استانداردهاي آموزش سنّتي، امتحانات به صورت حضوري برگزار مي شود.
- دريافت و بهره گيري دانش روز جهاني به صورت لحظه اي در امر برنامه ريزي درسي و انتقال سريع اطلاعات در امر آموزش، رويکرد و نقطه قوّت آموزش الکترونيکي است.
- از جنبه اقتصادي، جمع خالص هزينه هاي تحصيلي در روش الکترونيکي از روش هاي موجود کمتر مي باشد.
- در اين روش، محدوديت ظرفيت در پذيرش دانشجو بطور قابل توجهی برداشته شده و فرصت دستيابي به آموزش عالي براي کليه داوطلبان هدفمند انشاءا... ميسور خواهد بود.
- امکان دسترسي به آموزش عالي براي علاقمندان در هر مسئوليت شغلي، در هر زمان و مکان فراهم مي باشد (عدم محدوديت سنّي و مکاني در برخورداري از آموزش).
- امکان تحصيل هم زمان در دو رشته تحصيلي براي دانشجويان با استعداد، فراهم است.
- امکان مشاهده ي مفاد تدريس شده در هر زمان دلخواه و به طور مکرر تا رفع ابهام از موضوع درس وجود دارد (عدم محدوديت زماني در برخورداري از آموزش).
- تعامل مستمر دانشجو با اساتيد و مشاوران تحصيلي از طريق شبکه امکان پذير است.
- مهارت هاي دانشجو در زمينه هاي جانبي مانند IT و زبان انگليسي به صورت طبيعي در طول تحصيل افزايش مي يابد.
- از مهاجرت تحصيلي و چالش هاي فرا روي دانشجويان مهاجر براي تحصيل در شهرهاي غير بومي مي کاهد.

ضرورتها:

بدون شك چالش‌ های اقتصادی و تغییرات اجتماعی در دو دهه اخیر منجربه تشدید رقابت بین مؤسسات آموزش عالی دولتی و غیر دولتی در زمینه آموزش الكترونیكی شده است. اكنون این رقابت نه‌ تنها در سطح ملی بلكه در سطح بین‌ المللی و در راستای برنامه‌ های جهانی‌ سازی بسیاری از كشورها نیز مطرح است، چرا كه امروزه به‌ دلیل وجود فناوری اطلاعات و ارتباطات، دیگر مانعی به‌ عنوان « فاصله» برای برقراری ارتباطات زنده و رو در رو وجود ندارد.

هدف از تاسیس مركز آموزش الكترونیكی در دانشگاه علم و صنعت ایران، افزایش ظرفیت پذیرش و تربیت دانش‌ آموختگانی است كه توانایی پاسخگویی به نیازهای جامعه در زمینه تخصص خود را داشته ‌باشد . به این منظور، دانشگاه علم و صنعت ایران در راستای بهره ‌گیری از آموزش ‌های مبتنی بر فناوری‌ های جدید، « مركز آموزش الكترونیكی » را تاسیس كرده است. این مركز ضمن برخوداری از برنامه ‌ای جامع و انعطاف ‌پذیر، دارای چشم‌ اندازی فراگیر با اهداف عالی است به‌ طوری ‌كه نیازهای جامعه كنونی و آینده را در زمینه‌ های مختلف علوم كاربردی و مهندسی و تربیت متخصصین برآورده ‌كند.

هدف اصلی مركز آموزش الكترونیكی دانشگاه علم و صنعت ایران، بدست‌ آوردن موقعیت‌های جدید در دنیای پر از چالش امروزی برای برآوردن نیاز های رو به افزایش دانشجویان و متخصصین كشور در زمینه‌های علوم كاربردی و مهندسی است.

آموزش از ديرباز يکي از مسايل جوامع بشري بوده است که در راستاي همگاني کردن آن، دانشگاه‌ها تأسيس شدند. در دنياي الکترونيکي امروز، دانش آموزي نيز به صورت الکترونيکي امکان پذير گشته است و در اين راستا دانشگاه‌‌هاي مجازي تأسيس شده اند. از مزاياي يک محيط آموزشي تحت web مي توان به مسايلي همچون امکان ارايه حجم زيادي از اطلاعات توسط استادان بر روي web و امکان استفاده online براي دانشجويان اشاره کرد. به اين ترتيب، دانشجويان از هر جاي دنيا، مي توانند با کم‌ترين هزينه به اين مطالب دسترسي پيدا کنند. اما در محيط آموزشي مانند دانشگاه، بايد در نظر داشت که هدف، يادگيري دانشجويان است و نه فقط ارايه مطالب. بنابراين بايد در کنار ارايه مطالب، امکان فعاليت‌هاي آموزشي ديگر و ارتباط دو طرفه‌ي دانشجو و استاد را براي تک تک درس‌هاي ارايه شده، به وجود آورد.]4[

از جمله مسايل ديگري که در طراحي و پياده سازي يک دانشگاه اينترنتي (و به اصطلاح معروف مجازي) بايد در نظر گرفت، مسايل امنيتي (security) است. در اين زمينه مي‌توان آموزش از طريق Internet را با آموزش‌‌هاي الکترونيکي قديمي که از طريق CD صورت مي‌گرفته، مقايسه کرد. تهيه CD، مشکلاتي از قبيل هزينه توليد، توزيع و به روز نگه داشتن اطلاعات CDها را دربردارد؛ و بنابراين فقط از عهده شرکت‌‌هاي بزرگي همچون شرکت‌‌هاي هواپيمايي برمي‌آيد. اما امروزه استفاده از web هزينه‌‌هايي همچون توزيع و به‌روزگرداني را بسيار کاهش مي‌دهد. اما در کنار اين مسايل، استفاده از web، در نظر گرفتن نکات ايمني (security) را ايجاب مي‌کند. مسايل امنيتي در تکنولوژي اطلاعات را مي‌توان در دو گروه دسته‌بندي کرد: (1) مکانيسم‌‌هاي امنيت اطلاعاتي، که شامل ذخيره سازي و پردازش امن اطلاعات است (مثلا" authentication، authorization، کنترل دسترسي و ...)؛ و (2) مکانيسم‌‌هاي امنيت در ارتباطات، يعني امنيت در انتقال اطلاعات (پروتوکل‌‌هاي مطمئن براي لايه‌‌هاي مختلف، distributed authentication، public-key infrastructure و ...). ]2[

از طرف ديگر، دانشگاهها بايد با مسأله زياد شدن تعداد دانشجويان و افزايش ناهمساني آنها نيز دست و پنجه نرم کنند؛ در عين حال که بايد بازار جذب دانشجو را از دست ندهند. ]3[

در اين مقاله به يک بررسي کلي بر روي مسايل فوق، مشکلات موجود و برخي راه حل‌‌هاي ارايه شده فعلي مي‌پردازيم.

در بخش 2، به بررسي دلايلي که تأسيس دانشگاه‌هاي مجازي را ايجاب مي­کند، مي­پردازيم. در بخش 3، به مسأله اهميت امنيت اطلاعات قرار داده شده بر روي web و همچنين راهکار‌هايي براي برقراري اين امنيت ارايه مي­شود. در بخش 4، به بررسي اجمالي يک تکنولوژي به نام Coimbra که به اين منظور ايجاد شده، مي­پردازيم. در بخش 5، در مورد لزوم داشتن سيستم‌‌هاي مشاور در دانشگاه‌‌هاي

مجازي بحث مي­شود. در بخش 6، نياز به دسترسي هدايت شده دانشجويان به اطلاعات موجود بر روي web مورد بررسي قرار مي­گيرد. در بخش 7، تأثيرات اجتماعي وجود اين چنين دانشگاه‌‌هايي از جنبه­‌هاي مختلف، بررسي مي­شود؛ و در بخش 8 به بررسي يک کارگروهي انجام شده در يک دانشگاه مجازي مي­پردازيم.

2- کمک گيري از کامپيوتر

گسترش کاربرد کامپيوتر در تمام زمينه­‌هاي زندگي امروزي، غير قابل اغماض است و در زمينه آموزشي نيز يکي از انتخاب‌‌هاي مهم است.

2-1 چرا کمک گيري از کامپيوتر در آموزش؟

مقاله­‌هاي ارايه شده در کنفرانس computer assisted learning 1997، بر اساس نحوه نگرش به مسأله "کامپيوتر چگونه مي­تواند در آموزش کمک کند" به سه دسته قابل تقسيم است:

 پشتيباني و پيشبرد روش‌‌هاي موجود در آموزش و يادگيري (t&l)

 يک سيستم محدود به يکي از جنبه­‌هاي t&l برپايه تکنولوژي‌‌هاي موجود

 ارايه يک راه حل يکتا براي حل مسأله t&l

دسته سوم، که يک مسأله خاص از آموزش يا يادگيري را مي­گيرد و براي آن به دنبال راه حلي به کمک تکنولوژي جديد مي­گردد، بيشتر مورد توجه قرارگرفته­است.Steve Draper از دانشگاه Glasgow (CAL 1997) مقاله‌اي بر همين اساس ارايه داده است. به نظر او، يک CAL application موفق به دنبال جايگزين کردن استاد و يا به کارگيري اصولي تکنولوژي به عنوان هدف اصلي نبوده­است. به عنوان مثال، از برنامه­‌هاي موفق در اين زمينه مي­توان از برنامه شبيه­سازي اندازه، شکل، حرکت و تعامل ملکولي نام برد که يک خلاء و کمبود مفهومي در درس شيمي را پر مي­کند. موفقيت بعضي از چنين پروژه­‌هايي نياز به حضور يک سرپرست کارآزموده دارد، که بر اساس کار‌هاي افراد، به آنها امتيازاتي بدهد.

علاوه بر اين‌ها، Harasim et al (1995) بر خلاف نظر عام، که کلاس درس و آموزش رو در رو را مؤثرترين روش آموزشي مي­دانند، اعتقاد دارد که بهره­گيري از محيط‌‌هاي آموزشي online نتايجي حداقل معادل و يا بهتر از شرايط رو در رو دارند.

در يک تحقيق، روي يک درس ارايه شده به صورت online براي مقطع کارشناسي ارشد، مزاياي زير در يادگيري به دست آمدند:

 تعامل، کميت و چگالي بيشتر

 دست‌يابي بهتر به دانش و پشتيباني جمع

 محيط با آزادي عمل بيشتر

 راحتي دسترسي

 انگيزه بيشتر (Harasim 87)

در نهايت چيزي که واضح است، مزاياي بي‌شمار کمک گيري از کامپيوتر در آموزش است، ولي بايد در نظر داشت که رسيدن به نتايج مناسب به موضوع و هدف روش به کاررفته بستگي دارد.[1]

2-2 چرا دانشگاه مجازي؟

جامعه امروزي در مسير پيشرفت حجيم و رو به رشدي در زمينه ارتباطات و راه‌هاي ارتباطي (media) و فناوري اطلاعات است. اين امر غير قابل اغماض تأثير زيادي در نحوه زندگي و فرهنگ ما نيز گذاشته است و از اين جاست که بايد تأثير اين تغييرات را جدي گرفت. نياز به آموزش از راه دور هم همان طور که دانشگاه Open University در انگلستان نشان داد، رو به افزايش است. چرا که مردم امروز مي­دانند چه براي کسب درآمد يا داشتن زندگي معمولي نياز به تحصيلات دارند – که اين خود يک دستمايه ارزشمند است.

امروزه استخدام شدن و حضور فيزيکي در محل کار کمتر مورد توجه است و دانشگاه‌هاي مجازي هم در همين راستا در زمينه آموزش به وجود آمده­اند. دانشجويان به کمک اين دانشگاه‌ها ديگر نيازي به مسافرت و اجاره­نشيني براي ادامه تحصيل ندارند و به لطف تکنولوژي آموزشي و ارتباطات، مي­توانند به راحتي از مزاياي دانشگاه‌ها استفاده ببرند. در سطوح بالاي تحصيلي، مي­توان منابع محدود موجود را بهتر و پربارتر در زمينه­‌هاي پرطرفدارتر و تخصصي بيشتري به کار بست، چرا که در آموزش مجازي نياز کمتري وجود دارد. در نهايت، اتصال افراد مختلف درسراسر جهان به راحتي امکان پذير شده است، که خود نکته بسيار مثبتي است براي هر کسي که در هر سطحي بخواهد تحصيل کند.[1]

3- امنيت

بر اساس تعريف Landwehr [2و 5]، امنيت يک سيستم کامپيوتري در هر يک از موارد زير خدشه­دار محسوب مي­شود: به وجود آمدن حالت Denial Of Service، دسترسي غيرمجاز، تخريب غيرمجاز داده‌ها و يا تغيير غير مجاز داده­ها. در اين بحث، به خصوص مسأله دسترسي، تخريب و يا تغيير غيرمجاز داده­ها داراي اهميت است.

فرض کنيد استادي مطالب درسي خود را با کيفيت بالايي تهيه کند و بر روي web قرار دهد؛ در اين صورت استادان ديگر هم به راحتي مي­توانند از مطالب وي بدون اجازه استفاده کنند. حتي اگر فقط به دانشجويان درس، براي مدت کوتاهي نيز اجازه دسترسي به آنها داده شود، تضميني براي در امان ماندن آن مطالب وجود ندارد.

فرض کنيد بخواهيم نحوه تدريس استادان را ارزيابي کنيم. يکي از معيار‌هاي مهم، تعداد دانشجويان شرکت کننده در کلاس آنهاست – به خصوص براي استاداني که درس مشابه‌اي را ارايه مي­کنند. در حالت WBT، شمردن تعداد دانشجويان يک کلاس بسيار مشکل مي­شود. در نظر بگيريد چند دانشجو از يک login استفاده کنند، يا دانشجوياني که درس را ندارند از کلاس استفاده کنند (به نسبت تدريس سنتي، اين تعداد بسيار بيشتر خواهد بود). علاوه بر اين‌ها به راحتي مي­توان در چنين سيستمي تقلب کرد (افرادي بي دليل در کلاس شرکت کنند).

در کنار شمردن تعداد دانشجويان شرکت کننده، مي­توان عملکرد کاربران مختلف را نيز بررسي کرد؛ در نتيجه ببينيم کدام صفحات بيشتر استفاده شده­اند، و يا هر دانشجو تا چه حدي پيشرفت داشته­است. البته دانشجويان معمولا" دوست ندارند زير نظر گرفته شوند.

مهم‌ترين مساله‌‌اي که باقي مي­ماند، مسأله برگزاري امتحانات است. چرا که بايد به نحوي تضمين شود که هر دانشجو به تنهايي و بدون کمک و راهنمايي ديگران، به سؤالات پاسخ دهد. يکي از راه‌حل‌هايي که هم اکنون براي امتحاناتي نظير TOEFL استفاده مي­شود، بهره­گيري از «مراکز برگزاري امتحانات» است. اما اين روش در حالت آموزش از راه دور که هر کاربري از منزل از امکانات آموزشي استفاده مي­کند، امکانپذير نيست. در عوض مي‌توان از teleconferencing و يا take-home exams استفاده کرد.[2]

4- تکنولوژي Coimbra

در اين روش، اطلاعات را روي يک server به صورت رمزنگاري شده نگه‌داري مي­کنيم. هر کاربر، به هر قسمت از اطلاعات که بايد دسترسي داشته باشد، کليد رمزنگاري آن را در اختيار دارد؛ و هر موقع که دسترسي کاربر به اطلاعات تمام مي­شود، اطلاعات با کليد جديدي دوباره رمز مي‌شوند. نکته حائز اهميت در اين است که در تمام مسير از server تا آخرين لحظه قبل از نمايش به کاربر، اطلاعات به صورت رمز است. فقط در موقع نشان دادن به کاربر اطلاعات به وسيله کليدي که کاربر دارد، رمزگشايي مي‌شوند و به وي نشان داده مي­شوند. بنابراين کاربر بايد از browser مخصوص استفاده کند. در اين روش، نيازي به استفاده از روش‌هاي رمزنگاري بسيار پيشرفته‌اي نيست، چون در نهايت کاربر مي­تواند متن نشان داده شده را دوباره تايپ کند؛ هر چند امکان استفاده از هر گونه رمزنگاري امکان‌پذير است.

مي­توان اين روش را گسترش داد و از active server‌هايي استفاده کرد که عمل رمزگشايي را انجام دهند تا کاربراني که از browser‌هاي معمولي استفاده مي­کنند نيز بتوانند از اين سيستم بهره­مند گردند.[2]

5- سيستم‌هاي مشاور

در سيستم سنتي آموزشي، براي هر دانشجو يک استاد راهنما وجود داشته که دانشجو براي حل مشکلات آموزشي خود به استاد راهنما مراجعه مي­کند. اما در سيستم‌هاي امروزي، به خصوص با به وجود آمدن دانشگاه‌هاي مجازي، تعداد دانشجويان بسيار سريع‌تر از تعداد استادان رشد کرده است. بنابراين، نمي­توان براي هر دانشجويي يک استاد راهنما به همان شيوه سنتي گذاشت. چون که در آن صورت هم وقت بسيار زيادي از استاد گرفته مي­شود و همچنين استاد نمي­تواند به همه دانشجويان بپردازد. از جمله اين مشکلات عبارت اند از:

1- افزايش تعداد دانشجويان در برابر تعداد تقريبا ثابت استادان.

2- و در نتيجه نياز به آموزش گروه‌هاي ناهمگني از دانشجويان

3- حجم بسيار عظيم و رو به رشد اطلاعات، در اثر گسترش روزافزون اينترنت و افزايش بي­سابقه محققان (به قولي 90 درصد کل محققان تاکنون دنيا)

يک راه حل اين مشکل ايجاد سيستم‌هاي مشاوري است که بتوانند در مقابله با اين مشکلات کمک به صرفه­جويي در وقت استادان و دانشجويان بکنند.

يکي از موارد کاربرد اين سيستم‌ها در مورد سؤالات عام دانشجويان تازه وارد است؛ که پاسخ مشابه و ساد‌ه اي دارند.

کاربرد ديگر جمع آوري تجربه­‌هاي افراد مختلف در استفاده از اينترنت و فنون جستجوست، که به اين ترتيب مي­توان در زمان لازم براي يادگيري استفاده از اينترنت و دستيابي به حجم عظيم اطلاعات آن، صرفه­جويي کرد.

علاوه بر اين‌ها، يکي از مشکلاتي که در اثر زياد شدن تعداد دانشجويان با آن مواجه‌ايم، تنوع علاقه‌مندي‌هاي دانشجويان و همچنين تنوع تخصص و زمينه کاري استادان مختلف است که به کمک سيستم‌هاي مشاور مي­توان دانشجويان با علاقه­مندي‌هاي مشابه را گروه بندي کرد و با استاد مناسب در ارتباط قرار داد.[3]

6- دسترسي هدايت شده به اطلاعات

يکي از نکاتي که در مورد يک دانشگاه مجازي مطرح مي­شود، مسأله نحوه دسترسي دانشجويان به مطالب ارايه شده بر روي web است. در ساده­ترين حالت، استاد مطالب مورد نظر خود را در web قرار مي­دهد و دانشجويان از اين مطالب استفاده مي­کنند. اما در يک دانشگاه مجازي، بايد تدبيري انديشيد که دانشجويان بر اساس روال منطقي درس، بتوانند از مطالب استفاده کنند. يعني همان طور که استاد در سر يک کلاس واقعي مطالب را به ترتيب ارايه مي­دهد و دانشجو هم به همان ترتيب از مطالب استفاده مي­کند، در يک دانشگاه مجازي نيز بايد شرايط مشابه‌اي را به وجود آورد.[4]

ساده­ترين راه برآورده ساختن اين منظور، قرار دادن يک فهرست بر اساس ترتيب مورد نظر استاد است. به اين ترتيب، دانشجو بر اساس فهرست ارايه شده، هماهنگ با استاد مي­تواند از مطالب استفاده کند. اما همچنان امکان دسترسي غير مرتب نيز به داده­ها وجود دارد. البته شايد بتوان از اين مسأله در مقايسه با حالت معمولي که دانشجو کل کتاب را در اختيار دارد، صرف نظر کرد.

راه حل محدود کننده­تر اين است که با ارايه هر قسمت از درس، به دانشجو اجازه دسترسي به اطلاعات آن قسمت داده شود. به عبارت ديگر، ترتيب دسترسي دانشجو را به همان ترتيبي که مورد نظر استاد است، محدود کنيم.

7- کارگروهي (Teamwork)

يکي از جنبه‌‌هاي مهم آموزشي، کارگروهي در انجام پروژه­ها است که در زير، ابتدا دلايل مفيد بودن آن را مي­آوريم و سپس يک تجربه عملي آن را در دانشگاه Exeter بررسي مي­کنيم.

7-1- چرا کارگروهي در آموزش؟(cooperative learning)

اهميت اين استراتژي (کارگروهي) وقتي چشمگيرتر شد که کار‌هاي Vygotsky(1987) در دنيا مطرح گرديد. چيزي که امروزه به اثبات رسيده ، اين است که صحبت کردن نقش بسيار مهمي در تقويت دانش شخصي دارد و حتي مي­تواند منجر به اکتشافات جديد شود. اين روند در کارگروهي در آموزش به خوبي اتفاق مي­افتد و باعث افزايش اعتماد به نفس مي­شود و نه تنها حضور فعال را زياد مي­کند، بلکه تأثير به سزايي نيز در تقويت قدرت يادگيري شخصي مي­گذارد.

Vygotsky همچنين توضيح مي­دهد که در پي داشتن ارتباط بين افراد، چيز‌هاي ديگري نيز در کنارموضوع اصلي ارتباط، به عنوان مثال از نظر اجتماعي، فرهنگي و انساني، نيز يادگرفته مي­شود؛ که اين خود بر اساس طبيعت ارتباط و تعامل به وجود مي­آيد. در همين زمينه David Jaques(1984) نيز مي­گويد: "تيتر «يادگيري در گروه» به اين معني است که گروه‌ها فقط به عنوان يک وسيله ارزشمند يادگيري يک موضوع خاص نيستند، بلکه راهي براي فهميدن اين که گروه به چه درد مي­خورد، چه بعنوان وسيله‌اي براي يادگيري‌هاي آکادميک و چه براي پيشبرد توانايي­‌هاي کار گروهي در زندگي آينده." ما هم اذعان مي­کنيم که کارگروهي به خودي خود اتفاق نمي­افتد، بلکه بايد از طريق تمرين و کسب تجربه به اين مهم رسيد و اين نياز به يک استراتژي هماهنگ و روشن براي بهبود مهارت‌هاي کار گروهي دارد".

نکته قابل توجه ديگر اين است که صنعت نيز به اهميت و منافع و اثرات به سزاي کار گروهي واقف شده است. دانشگاه Exeter از جمله مكان‌‌هايي است که توسط British Petroleum(BP) انتخاب شد تا تأمين مالي براي کار در زمينه کار‌هاي گروهي انجام دهد.

از مسائل حائز اهميت در کارگروهي، امکان انتقال اطلاعات و مهارت‌هاي فردي به ديگر اعضاي گروه است. از جمله مشکلات اين مسأله، مي­توان به لزوم ايجاد يک نوع حس اعتماد و احترام متقابل اشاره كرد. دانشجويان بايد بتوانند فرصت به نمايش درآوردن توانايي‌هاي خود را پيدا کنند. به طور کلي دانشجويان در اين زمينه بايد ياد بگيرند که در حين انجام کار گروهي از reviewها و feedback‌هاي ديگران استفاده کنند.[1]

7-2- کارگروهي در دانشگاه Exeter

هدف اين تحقيق، بررسي آموزش به کمک کار گروهي در دانشگاه Exeter بوده­است. دانشجويان سال دوم در گروه‌هاي 4 نفره پروژ‌ه‌هايي را در مدت 22 هفته انجام مي­دهند. در اين تحقيق، مهارت‌هاي ارتباطي دانشجويان و تکنيک‌هاي مشاور‌هاي و همکاري به کار رفته در بين دانشجويان مورد بررسي قرار گرفت. نتايج اين تحقيقات مي­تواند در يک دانشگاه مجازي مورد استفاده قرار گيرد.

روش کار در اين بررسي، به اين صورت بود که در ابتدا پرسشنامه‌‌‌اي حاوي سؤالاتي در زمينه اطلاعات شخصي، پيش­زمينه­‌هاي کارگروهي، نظرشان در مورد کار گروهي، روش‌هاي خودشان براي حل مسأله و احساس آنها از کاربرد email به عنوان يک وسيله ارتباطي، به دانشجويان داده شد. در طول انجام پروژه، يک bulletin board تحت web در اختيار گروه‌ها قرار گرفت تا بتوانند از آن به عنوان فضاي کاري مشترک‌شان استفاده کنند. با بعضي از تيم‌ها ملاقات‌هايي صورت گرفت که صحبت‌هاي آنها ضبط شد و با بعضي از تيم‌ها هم به صورت غير رسمي مصاحبه گرديد. همچنين به بعضي افراد email‌هاي خصوصي زده شد و از آنها در زمينه مهارت‌هاي لازم گروه پرسيده شد و در نهايت با تک تک افراد گروه‌ها و استاد راهنماي پروژه نيز مصاحبه‌اي به عمل آمد.

بعضي از نتايج به دست آمده عبارتند از:

1- پرسشنامه اوليه که به 47 نفر از 51 نفر داده شد.

- مهم‌ترين مهارت‌هايي که دانشجويان لازم مي­دانستند، "ارتباط" و "نظم" بود و در کنار آنها "تعهد".

- اکثرا" دانشجويان براي رفع مشکلات خود به اين ترتيب عمل مي­کردند که ابتدا به طور شخصي سعي در حل مشکل مي­نمودند، در مرحله بعدي از يکي از دوستان نزديک خود و سپس از شخص ديگري که مهارت بيشتري در آن زمينه دارد و در نهايت به عنوان آخرين تير کمان، از مشاوره استاد راهنماي پروژه کمک مي­گرفتند.

و در پرسشنامه آخر که توسط 9 نفر از 51 نفر پر شد:

- 9 نفر عقيده داشتند در گروه نقش کليدي ايفا مي­کردند.

- احساسات مختلفي و غالبا منفي­اي نسبت به سختي و زمان‌بندي پروژه داشتند.

- 4 نفر در ابتدا از bulletin board استفاده مي­کردند، اما بعدها ديگر آن را کنار گذاشتند؛ چون فکر مي‌کردند "نيازي نبود" و يا "کاري اضافي بود".

- 7 نفر از کامپيوتر شخصي خود استفاده مي‌کردند.

2- بررسي bulletin board نشان داد که :

- در 4 هفته اول، 4 گروه از استفاده از آن دست کشيدند.

- 2 تيم هرگز استفاده نکردند.

- 3 تيم فقط 1 تا 3 پيغام گذاشتند.

- بعد از 8 هفته، 6 تيم استفاده از آن را کنار گذاشتند.

- فقط 1 گروه به طور منظم از آن استفاده مي­کرد؛ براي اعلام زمان جلسات گروهي

- در 18 هفته 79 پيغام رد و بدل شد که 43 تاي آنها از يک گروه بود.

ساير جزييات نتايج در [1] وجود دارد، اما خلاصه کلي آنها را مي­توان به اين صورت بيان کرد: اول اين که مسأله ارتباط برقرار کردن دانشجويان با يکديگر بسيار مشکل بود. چرا که ديده شد که bulletin board و يا email چندان محبوب و مورد استفاده نبودند. هر چند تعدادي از دانشجويان علاقه­مند در ابتدا سعي به استفاده از bulletin board داشتند، ولي به دليل عدم استقبال ديگران و نگرفتن جواب، از استفاده مفيد از bulletin board نااميد شدند.

نکته قابل توجه ديگر شکايت بعضي از دانشجويان از سنگيني و فشار کاري داشتند؛ درحالي که عده ديگري ناراحت بودند از اين که به طور کامل در جريان روند پيشرفت پروژه قرار نداشتند. البته اين گونه نظرات در جلسات مصاحبه بيان مي­شدند نه در جلسات کاري گروه.

مهارت‌هاي تيمي قابل مشاهده به خصوص در زمينه مديريت اطلاعات و مديريت کارها بود. اما در زمينه‌هاي مرتبط با گروه يا نياز‌هاي شخصي، مهارت‌هاي کمتري ديده شد. مثلا" در يکي از تيم‌ها يک اختلاف شخصيتي به وجود آمد که حتي به مرور زمان هم برطرف نشد و با عدم موفقيت کامل در انجام پروژه رو به رو شد.

8- اثرات اجتماعي دانشگاه‌هاي مجازي

در اين قسمت نتايج يک تحقيق به عمل آمده در انستيتوي تکنولوژي آموزشي در دانشگاه Open University ارايه مي­شود. اين تحقيق بر پايه جمع­آوري نظرات دانشجويان شرکت کننده در يک درس ارايه شده به صورت online و بررسي آنها از نظر جامعه شناسي، استوار است. نتايج به دست آمده حکايت از اهميت در نظر گرفتن جنبه­‌هاي اجتماعي يک دانشگاه مجازي و ارايه درس‌ها به صورت online و ناهم‌زمان (asynchronous) دارد.

نتيجه کلي اين تجقيق نشان مي­دهد که موفقيت يا عدم موفقيت هر شخص در يک چنين درسي، بستگي دارد به اين که شخص تا چه حد بتواند احساس مسؤوليت کند و خود را عضوي از گروه بداند تا يک ناظر بيروني. در حقيقت مسأله اصلي توانايي عبور از مرز بيرون به درون گروه است.

يک سري از مشکلاتي که يکي از دانشجويان ابراز کرده بود، عبارت است از: مشکل بودن خواندن مانيتور و نوشتن به کمک صفحه کليد نسبت به گوش دادن به استاد و خواندن تخته و متن پرينت شده و صحبت کردن با افراد. همچنين عد‌ه‌اي ديگر از دانشجويان عدم مهارت در کنفرانسينگ را مشکل اصلي خود ابراز کرده بودند، که تعدادي از آنها توانسته بودند بر اين مشکل خود فائق آيند و همراه با ساير اعضاي موفق گروه ادامه دهند و بقيه تقريبا" ناموفق در ادامه کار مانده بودند و درس را حذف کردند.
ارسال کننده
فهیمه پرکم
نویسنده
سید احمد قاسمی
آراء
0
ویژه
خیر
رتبه دهی به مقاله
0 رای
مورد علاقه:
0

سبد خرید شما


سبد خریدتان در حال حاضر خالی می‌باشد.

دسته بندی مقالات

آمار مقاله ها

3646 مقاله و 369 مجموعه

  • 1.jpg
  • 2.jpg
  • 3.jpg
  • 4.jpg
  • 5.jpg
  • 6.jpg
  • 7.jpg
  • 8.jpg
  • 9.jpg
  • 10.jpg
  • 11.jpg
  • 12.jpg
  • 13.jpg
  • 14.jpg
  • 15.jpg
  • 16.jpg
  • 17.jpg
  • 18.jpg
  • 19.jpg
  • 20.jpg
  • 21.jpg
  • 22.jpg
  • 23.jpg
  • 24.jpg
  • 25.jpg
  • 26.jpg

تماس با ما

تهران: فلکه دوم صادقیه، برج گلدیس، طبقه هفتم، واحد 721
تلفن: 47626486-021

تبریز: تقاطع خیابان منصور و بهادری، ساختمان سیمرغ، طبقه پنجم، شرکت تسهیل گستر
تلفن: 04135251447
فاکس: 04135251448

عضويت در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه، آخرین اخبار کسب یار و کسب و کار را در ایمیلتان دریافت کنید.
کسب یار
مباحث عمومی کسب و کار


دریافت بصورت HTML؟

آخرین نسخه کسب یار

کسب یار خریداری شده خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.


کسب یار 4.1.0 نسخه نهایی
آخرین تاریخ بروزرسانی:
//